De overgang: een gouden poort?

“When I was a student at Cambridge I remember an anthropology professor holding up a picture of a bone with 28 incisions carved in it. ‘This is often considered to be man’s first attempt at a calendar’, she explained. She paused as we dutifully wrote this down. ‘My question to you is this: what man needs to mark 28 days? I would suggest that this is a woman’s first attempt at a calendar.’ It was a moment that changed my life. …How often had I overlooked women’s contributions?’ Sandi Toksvig

Vrouwengezondheid is een van de eerste specialisaties binnen de Chinese gezondheidsleer. De reden is dat vrouwen en kinderen de basis vormen van de maatschappij. Vrouwen baren kinderen, dus daar moet je goed voor zorgen. Vanuit die oorspronkelijke gedachte is veel kennis verzameld over de gezondheid van de vrouw. De gehele menstruatiecyclus is uitgebreid onderzocht en gedocumenteerd. Wat betekend het wanneer er weinig bloed verlies is, het bloed helder rood is of heel dik, met klonters of zonder, de cyclus kort of lang is? Het bijhouden van je cyclus geeft je grip op wat er in je lichaam gebeurd. Om die reden is het logisch dat vrouwen de relatie legden tussen hun cyclus en tijd.

Vrouwen doorlopen in hun leven minimaal twee en maximaal drie overgangen, wat vanuit de Chinese leer gezien wordt als gouden poorten. Hierbij wil ik wel de aantekening maken dat het woord ‘overgang’ de lading m.i. niet dekt. Ik spreek liever over een transformatie, een veranderingsproces, waarbij er op lichamelijk en psychische gebied in korte tijd relatief veel veranderingen plaatsvinden. Bij de eerste poort, de eerste menstruatie, wordt het meisje een vrouw. Bij een mogelijke tweede poort, de zwangerschap, wordt de vrouw een moeder. Bij de derde poort wordt de vrouw….ja, wat eigenlijk? De overgang, maar waar gaat die overgang naar toe? In de praktijk leg ik met regelmaat vrouwen uit dat de overgang gezien kan worden als een van de drie gouden poorten waar een vrouw doorheen gaat. De glazige blikken spreken dan boekdelen. ‘Met goud bekleed? Wie heeft dat bedacht heeft weet ik niet, maar in de poort waar ik doorheen ga is geen goud te bekennen.’ is een veel gehoorde reactie. De beeldspaak binnen de Chinese gezondheidsleer is vaak bijzonder mooi en verhelderd. Dat de poort met goud bekleed is, is geen toeval. Bladgoud ( Jin Bo) wordt binnen de kruidenleer toegepast om het hart bloed te voeden en de geest te kalmeren. Tijdens de drie transformaties van een vrouw speelt bloed een essentiële rol.

Wanneer een vrouw door de laatste transformatie als vrouw heen gaat wordt er o.a. minder oestrogeen en progesteron aangemaakt. Het lichaam hoeft zich niet meer voor te bereiden op een mogelijke zwangerschap. Om die reden heeft ze minder van beide hormonen nodig. De zoektocht naar een goede balans kan klachten veroorzaken. De overgang is in deze maatschappij synoniem voor klachten waar weinig tot niets aan te doen is, waardoor veel vrouwen geen adequate hulp krijgen. Dat is jammer, want met de juiste hulp kun je sterker uit de overgang komen. In de praktijk komt het bijvoorbeeld voor dat het label ‘burnout’ onterecht aan de klachten gekoppeld wordt. Westers medisch kan een hormoonvervangende therapie gestart worden, wat in bijvoorbeeld extreme situaties snel verlichting kan bieden. De hormoonbalans wordt kunstmatig in stand gehouden. Een nadeel hiervan kan zijn dat de menopauze als een ziekte benaderd wordt. Het is een ‘probleem’, waar een oplossing voor is. Op de korte termijn kan het in sommige situaties een oplossing bieden, maar door de symptomen weg te nemen betekend niet dat het transformatie proces gestopt wordt. Lichamelijk en mentaal is er een transformatie proces bezig. Je rol binnen de maatschappij veranderd. Hoe ga jezelf om met deze verandering?

Niemand functioneert alleen. Wij functioneren bij de gratie van de ander. Onze ideeën, aannames, overtuigingen zijn ontstaan door invloeden van buitenaf. Door de opvoeding thuis, het onderwijs op school, het willekeurige gesprek met de overbuurvrouw. De maatschappelijk culturele en persoonlijke factoren hebben invloed op hoe we naar de menopauze kijken. Fascinerend daarbinnen is dat vrouwen in bijvoorbeeld Aziatische landen relatief soepel door de overgang heenkomen. Dat wil niet zeggen dat ze geen klachten hebben, maar hun houding ten aanzien van de overgang is overwegend positief. De kennis over vrouwengeneeskunde maakt onderdeel uit van de Chinese cultuur, wat ongetwijfeld van moeder op dochter doorgegeven is. En aangezien er in China een rijke eetcultuur is die direct gekoppeld is aan gezondheid, zullen verschillende maaltijden ingezet worden bij specifieke klachten. De juiste voeding, ademhaling en tai qi kunnen een positieve bijdrage leveren aan een groot aantal overgangsklachten.

Gelukkig is er de laatste jaren steeds meer aandacht voor de menopauze, wat een positieve invloed zal hebben. Er is veel onderzoek gedaan naar de invloed van acupunctuur en kruiden op overgangsklachten. Acupunctuur heeft onder andere tot gevolg onrust gevoelens te verminderen, de frequentie en intensiteit van opvliegers nemen af en het slapen verbeterd. Om die reden is het opgenomen in de richtlijn over de menopauze voor de huisartsen en specialisten. Heb je zelf klachten of heb je vragen, neem dan contact met ons op, zodat we je verder op weg kunnen helpen.